برخوردار گرديم . امام در جواب مرقوم فرمودند : " آنكه هدف دنيوى داشته باشد هرگز به نصيحت اقدام نمى كند و آنكه هدف أخروى و معنوى داشته باشد هرگز وقت خود را با مصاحبت شما تلف نمى كند . . . " . ( 1 ) اعراض از تواضع و كرنش در برابر ستمگران امام صادق ( عليه السلام ) رئيس مذهب در برابر ستمگران هميشه ، حالت بى تفاوتى داشت و هرگز در برابر آنان كرنش و تواضع از خود نشان نداده است . امام در تفسير آيه * ( واتخذوا من دون الله ) * آنان جز پروردگار معبود ديگرى نيز در پيش گرفتند . ( آيه 71 / سوره 19 ) مى فرمايد : مقصود از عبادت در اين آيه ، ركوع و سجود نيست بلكه منظور اطاعت و فرمانبردارى از مردم صاحب نام و مقام است . سپس مى افزايد هر كسى مخلوقى را در معصيت خالق اطاعت كند به عبوديتش تن داده است و او را بندگى نموده است " . ( 2 ) در حديث ديگرى مى فرمايد : " من أطاع رجلا في معصية فقد عبده " . ( 3 ) كسى كه در معصيت خداوند از فردى اطاعت كند در واقع او را ستايش كرده است . دستور نافرمانى از ستمگران امام صادق ( عليه السلام ) بارها و بارها با كنايه و اشاره و گاهى با صراحت و صرافت فرمان تخلف از دستورها و نظامات ستمگران را صادر كرده است و عقيده ء او در رفتار با خلفاء و ستمگران متعدى ، معروف و مشهور بوده است به حدى كه همگان اين واقعيت را مى دانستند و به آن احترام مى نهادند . سخنان و گفتارهاى امام ( عليه السلام ) در اين زمينه ، متعدد فراوان است كه به عنوان نمونه ، مورد نقل مى گيرد . از عمر بن حنظله نقل و روايت نموده اند كه از امام جعفر صادق ( عليه السلام ) پرسيدم دو نفر از شيعيان و پيروان شما منازعه اى در مورد بدهكارى يا ارث بين خود

--> 1 . الأمام الصادق ، ج 3 ، ص 21 . 2 . منهج المقال ، ص 86 . 3 . الامام الصادق ، ج 3 ، ص 59 .